Bètablokker bij tremor

Kenmerk van de tremor is de ritmische, oscillerende beweging van het lichaamsdeel. Deze onwillekeurige beweging wordt gekenmerkt door de distributie (handen of hoofd), door een bepaalde frequentie (drie of twaalf cycli per seconden), door een bepaalde amplitude (grofslagig of fijnslagig) en door de omstandigheden waarin de tremor voorkomt.

De belangrijkste typen die kunnen worden onderscheiden, zijn:

Rusttremor: dit is onwillekeurig beven terwijl de zwaartekracht volledig is uitgesloten, meestal met een frequentie van drie tot zes cycli per seconde. De tremor stopt bij het begin van een activatie van de spieren en als de aandacht wordt afgeleid.

Actietremor: treedt op tijdens activatie van de spieren. De verschillende tremortypen kunnen afzonderlijk of gecombineerd voorkomen bij bepaalde ziekten of syndromen. De volgende kunnen voor de huisarts van belang zijn:
• Essentiële tremor
• Tremor bij de ziekte van Parkinson
• Versterkte fysiologische tremor
• Tremor bij gebruik van bepaalde geneesmiddelen
• Cerebellaire tremor bij een cva, ms of een trauma
• Psychogene tremor

Prevalentie

De essentiële tremor is de meest voorkomende bewegingsstoornis. Het betreft in 95 procent een tremor van de handen. De tremor kan op elke leeftijd beginnen, maar vaak op hogere leeftijd. De prevalentie van de essentiële tremor is ongeveer vier keer groter dan die van de ziekte van Parkinson en wordt in de bevolking geschat op 5-60 per 1000 personen. In een derde tot de helft van de gevallen is de essentiële tremor familiair.

Diagnose

In de anamneses en het klinische onderzoek moet aandacht worden besteed aan de volgende punten: de beschrijving van de tremor (in rust of in actie, over het hele lichaam, amplitude en frequentie?), het begin en verloop, eventueel familiair voorkomen en beïnvloedende factoren zoals alcohol of aandacht. Daarnaast is het belangrijk dat er wordt gekeken naar gebruik of misbruik van geneesmiddelen, zoal s neuroleptica of bronchodilatatoren, aanwezigheid van andere neurologische verschijnselen (Parkisonisme, ataxie of dystonie) en aanwezigheid van andere ziekten zoals MS of depressie. Het is goed om de bevindingen te documenteren en te registreren. ER bestaan ook specifieke evaluatieschalen voor de diverse vormen van tremor, maar die worden meestal door de medisch specialist gebruikt. In sommige gevallen kan technische onderzoek, zoals emg, of het gebruik van een accelerator voor tremorregistratie en beeldvormende diagnostiek, aangewezen zijn.

Behandeling

De essentiële tremor behoeft niet altijd behandeling, dit is afhankelijk van de ernst. Vaak is het voldoende om een andere oorzaak uit te sluiten en te benadrukken dat het een goedaardige aandoening is. Als de tremor hinderlijk is, kan propanolol voorgeschreven. Hier moet worden begonnen met een lage dosering, die gelijkelijk opgevoerd moet worden. Andere middelen zijn: metroprolol, primidon en amantadine.

Take home message
• Vraag in de anamnese naar de beschrijving van de tremor, begin en verloop, eventueel familiair voorkomen en beïnvloedende factoren zoals alcohol of aandacht.
• Kijk ook naar gebruik of misbruik van geneesmiddelen, aanwezigheid van andere neurologische verschijnselen en andere ziekten.
• Documenteer en registreer de bevindingen in het dossier.
• Het is vaak voldoende om een andere oorzaak uit te sluiten en de patiënt gerust te stellen
• Als de tremor hinderlijk is, is propanolol, met een lage begindosis, geïndiceerd. Andere mogelijkheden: metroprolol, primidon en amantadine.

Bronnen:

Praktische huisartsgeneeskunde Neurologie, ISBN: 9789031337521
Diagnose en Therapie 2015-2016, ISBN: 9789036806091

Meer lezen:
Praktische neurologie, ISBN: 9789031342655.